Klima deliğinde üç şey belirleyicidir: cihazın montaj kılavuzundaki çap, dışarıya doğru hafif eğim ve duvarın cinsi. Betonarme duvarda darbeli matkap yerine su soğutmalı karot kullanılır, delik açılmadan önce donatı taranır.
§1 Klima Deliği Kaç mm Açılır?
Duvardan geçecek olan şey tek bir boru değildir: bakır gidiş-dönüş hatları, bunların izolasyonu, sinyal/enerji kablosu ve yoğuşma suyu (drenaj) hortumu aynı delikten geçer. Delik çapı bu demetin dış ölçüsüne göre seçilir.
- Konut tipi split klima: Üreticilerin montaj kılavuzlarında boru geçiş deliği çoğunlukla 60-80 mm aralığında verilir. Sahada en sık kullandığımız çap Q80'dir; izolasyonu sıkıştırmadan geçirir.
- Yüksek kapasiteli split ve multi sistemler: Boru çapı ve izolasyon kalınlaştıkça Q100 gerekir.
- VRF / VRV iç ünite hatları: Birden fazla hat aynı geçişi kullanıyorsa Q100-Q150 aralığı planlanır; çap, mekanik proje ile birlikte belirlenir.
Kılavuzda yazan çaptan belirgin şekilde büyük delik açmak tasarruf değil, sorundur: boşluk büyüdükçe sızdırmazlık zorlaşır ve dış cephede gereksiz bir kusur kalır. Küçük delik ise izolasyonu ezer, bu da yoğuşma ve verim kaybı demektir.
§2 Eğim Hangi Yöne Verilir?
Klima çalışırken iç ünitede su yoğuşur ve drenaj hortumuyla dışarı atılır. Bu suyun cihaza geri dönmemesi için delik içeriden dışarıya doğru hafif aşağı eğimli açılır. Düz ya da ters eğimli bir delikte su hortumda geri akar, duvarın içine sızar ve zamanla iç yüzeyde lekelenme ya da sıva kabarması olarak görünür.
Karot makinesi sehpaya sabitlendiği için eğim delgi başlamadan ayarlanır ve delik boyunca sabit kalır. Elde tutulan aletle verilen eğim ise delik ilerledikçe sapabilir; özellikle kalın betonarme duvarda bu fark belirgin olur.
§3 Duvarın Cinsine Göre Yöntem
| Duvar | Uygun yöntem | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Tuğla / bims dolgu duvar | Kuru veya sulu karot | Darbeli delmede tuğla içten kırılır, delik ağzı dağılır |
| Gazbeton | Karot, düşük devir | Malzeme yumuşaktır; delik ağzı kolay ufalanır |
| Betonarme perde | Su soğutmalı elmas karot | Önce donatı taraması; taşıyıcı eleman olduğu için konum hassas seçilir |
| Mantolamalı dış duvar | Karot + yalıtım katmanının ayrıca kesilmesi | Yalıtım katmanı yırtılmadan geçilmeli, dışta su yalıtımı tamamlanmalı |
Betonarme duvarlarda darbeli matkapla "delik büyütmek" en sık karşılaştığımız hatadır: titreşim betonu çatlatır, matkap ucu donatıya denk gelince ya kayar ya da donatıyı tahrip eder. Su soğutmalı karot ise betonu kırmadan, silindir şeklinde keserek çıkarır.
§4 Donatı Taraması Neden Atlanmaz?
Klima deliği çoğu zaman pencere kenarına, kolon ya da perde yakınına denk gelir. Bu bölgeler donatının en yoğun olduğu yerlerdir. Delgi öncesinde ferromanyetik tarayıcıyla donatı yerleri işaretlenir ve delik iki donatı arasındaki boşluğa kaydırılır. Birkaç santimetrelik bir kaydırma, taşıyıcı elemana dokunmadan aynı işi görür.
Taşıyıcı bir perdede delik konumundan emin olunamıyorsa karar statik değerlendirmeyle verilir. Bu konuyu statik onaylı karot rehberimizde ayrıntılı anlattık.
§5 Adım Adım Uygulama
- Konum: İç ünite yeri ve dış ünitenin duracağı nokta birlikte belirlenir; drenajın akacağı yön kontrol edilir.
- Tarama: Donatı, elektrik ve su tesisatı taranır; delik merkezi işaretlenir.
- Koruma: İç tarafta zemin ve mobilyalar örtülür, toz emici bağlanır.
- Sabitleme: Karot makinesi sehpaya alınır, eğim ayarlanır.
- Delgi: Su soğutmalı elmas uçla delinir; çekirdek tek parça çıkarılır.
- Kılıf ve sızdırmazlık: Boru demeti geçtikten sonra boşluk uygun dolgu ile kapatılır, dış tarafta su almayacak şekilde sızdırmazlık yapılır.
Dış cephe binanın ortak alanı sayıldığı için site ve apartmanlarda dış ünite yerini yönetim planı belirleyebilir. Delgi gününden önce yönetimle konuşmak, işin ortasında durmak zorunda kalmayı önler.
§6 Süre ve Fiyat
Standart bir daire duvarında klima deliği, hazırlık dahil genellikle bir saatin altında biter. Fiyat çap ve duvar kalınlığına (cm) göre hesaplanır; yatay ya da yüksek kotta çalışma, mantolama ve uzak mesafe ayrı kalem olarak teklife yazılır. Kalemlerin nasıl ayrıldığını karot fiyatları yazımızda, kendi işiniz için ön hesabı karot hesaplama aracında bulabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Yazar: Türkiye Karot Saha Ekibi
İstanbul’un 39 ilçesinde 15+ yıllık karot, beton delme ve beton kesme saha tecrübesiyle hazırlanmış rehber içerik. Saha gözlemine dayalı, abartısız bilgi.